Metabolic Emergency ProtocolMetabolic Emergency Protocol

Choose language

Check ammoniak

Van sommige erfelijke metabole ziekten (stofwisselingsziekten) krijgen patiënten een veel te hoog ammoniak gehalte in het bloed. Dit is levensgevaarlijk maar goed behandelbaar! Ureumcyclusdefecten (UCD’s) zijn een groep ziekten die hyperammonemie veroorzaken doordat eiwitten niet goed kunnen worden afgebroken. Het is belangrijk dat bij symptomen van een UCD tijdig aan ammoniak wordt gedacht. De bloedtest voor ammoniak wordt nu in het ziekenhuis nog te vaak alleen aangevraagd, wanneer er sprake is van een leverziekte of verschijnselen die daarbij horen. Het hoge ammoniakgehalte is giftig voor het brein en andere organen! Daarom is snel handelen geboden! Uitstel = verlies van denkvermogen of levensgevaar! CHECK AMMONIAK

Direct naar expertisecentra en telefoonnummersKijk wat zorgverleners kunnen doen
  • Het verhaal van Rohan

    Waarom het checken op hyperammonemie hard nodig is: 

    De 16 jarige Rohan uit Engeland, overleed na het drinken van een eiwitrijke sportdrank, die gebruikt wordt bij het bodybuilden. Rohan ging op krachttraining om meer spieren te kweken, maar na het eerste drankje werd hij ziek.Hij kreeg buikpijn, ging overgeven en raakte in coma. Twee dagen later overleed Rohan in het ziekenhuis. Niemand wist precies waaraan.Rohan was orgaandonor en de ontvanger van zijn lever, kreeg na de transplantatie epileptische aanvallen. Toen werd duidelijk dat een onondekte ziekte de oorzaak was van zowel het overlijden van Rohan, als de klachten bij de ontvanger. 
    Hyperammonemie door een Ureumcyclusdefect (UCD) met de naam OTC-deficiëntie, lag ten grondslag aan alle gebeurtenissen. UCD's zijn een groep van erfelijke metabole ziekten (stofwisselingsziekten) die zich ook na de neonatale periode kunnen openbaren met een zogenaamde “metabole ontregeling”.
    Rohan's verhaal was in de UK de aanleiding voor een soortgelijke campagne. 

  • Over de campagne

    Over de campagne

    Deze campagne richt zich op het bevorderen van de bewustwording bij zorgverleners van het nut van het vaker laten bepalen van een bloed-ammoniakwaarde bij mensen die met onverklaar coma of in verwarde toestand op de IC of eerste hulp terecht komen.

    Vele families kunnen getuigen dat  stofwisselingziekten (metabole ziekten) als gevolg van een ureumcyclusdefect of organische acidemie vaak te lang onontdekt blijven. We roepen deze ervaringsdeskundigen dan ook op om deze website en al onze posts op sociale media zo veel mogelijk te verspreiden. In de loop van de campagne delen we steeds meer praktijkverhalen. Wil jij ook je verhaal kwijt? mail ons dan via info@stofwisselingsziekten.nl.


    Dreze campagne is bedacht door onze zusterorganisatie MSUK in de UK. Zij deden dat onder de naam Think Ammonia.

    VKS, de patiëntenvereniging voor stofwisselingsziekten, voert de campagne in Nederland en brengt gelijk de noodbrievengenerator voor UCD's onder de aandacht.

    Onze dank gaat uit naar sponsors Lucane Pharma en Immedica. Hun financiele bijdrage maakt de campagne mogelijk

  • Symptomen van hyperammonemie

    Symptomen zijn:

    • gedragsveranderingen, lethargie
    • slaapstoornissen, wanen, hallucinaties en psychose
    • verminderde eetlust, overgeven
    • hyperventilatie (hoog ammoniak stimuleert het ademcentrum, dit kan resulteren in een respiratoire alkalose)
    • hypothermie
    • insulten/stuipen
    • coma

    Uitlokkende factoren bij patiënten, al dan niet met een diagnose:
    (een combinatie van)

    •    Koorts, infecties
    •    Stress (fysiek en/of mentaal)
    •    Verminderde intake; nuchter zijn
    •    Verhoogde gastro-intestinale verliezen
    •    Eiwitoverload (eiwitrijke voeding, maar ook postpartum door involutie uterus)
    •    Medicatie (o.a. chemotherapie, glucocorticoïden, valproaat) 
    •    Het niet innemen van stikstofafvangende, voorgeschreven medicatie

    Mogelijke acute complicaties:

    •    Hersenoedeem
    •    Encefalopathie (vreemd/verward/agressief gedrag, verminderd bewustzijn, coma, convulsies)
    •    Leverfalen

    Op deze site kan een persoonlijke noodbrief worden gegenereerd.

    Patiënten met een diagnose hebben een noodprotocol. Dit treedt in de thuissituatie in werking bij braken of een combinatie van de onderstaande omstandigheden. 

    • Koorts: temperatuur ≥ 38,0 Celsius (twee keer gemeten met een uur tijdsinterval) of ≥ 38,5 Celsius (eenmalige meting). 
    • Verminderde intake (minder dan de helft van de gebruikelijke voeding, meerdere keren achtereenvolgend). 
    • Verhoogde verliezen (> 1x braken +/- diarree).
    • Nuchter zijn; in afwachting op een operatie en overleg met het metabole centrum.
    • Als het persoonlijk ziekteplan niet wordt verdragen.
  • Het verhaal van Elisabeth en Sem

    Elisabeth is moeder van twee kinderen. Haar eerste kindje, Sem, werd vlak na de geboorte zo ziek dat hij bijna doodging. Toen kwam een arts met een mogelijke diagnose: wat als hij een erfelijke stofwisselingsziekte had? Een simpele ammoniaktest redde zijn leven. En dat van zijn moeder. Nu vraagt ze om meer aandacht voor het checken van ammoniakwaardes in het ziekenhuis.

    OTC-deficiëntie (Ornithine Transcarbamylase deficientie) is een erfelijke stofwisselingsziekte waarbij het enzym transcarbamylase ontbreekt. 

    “Hoe ik het uitleg is dat ik een schakel mis in mijn stofwisseling. Als ik eiwitten eet, dan worden die niet omgezet in bouwstof maar zorgen dat het ammoniak in mijn bloed omhoog gaat. Dat is gif voor je hersenen, dus heel gevaarlijk. Ik zelf had altijd wel wat gezondheidsklachten. Heel veel hoofdpijn, overgeven en vaak misselijk. Een oorzaak leek er niet te zijn. Tot mijn zoontje werd geboren. Na een moeilijke bevalling gingen we naar huis met een sterk, gezond kindje. Maar eenmaal thuis wilde hij niet drinken. We kregen advies van de verloskundigen en probeerden het nog een paar keer. Tot we hem ’s avonds vrijwel levenloos uit bed haalden. Hij was helemaal koud en zijn sterke beentjes waren helemaal slap. Uiteindelijk gingen we met enorme spoed naar het ziekenhuis. 

    Daar probeerden ze álle om te helpen, zonder te weten wat hij had. Zijn hersenactiviteit werd steeds lager. Toen realiseerde ik me dat ik eerder zoiets had meegemaakt. Mijn zus stierf uiteindelijk aan een soort beroerte maar ik herkende de symptomen en het verlies van bewustzijn. Dat zette de artsen aan het denken: het kon iets genetisch zijn. Toen wij al afscheid aan het nemen waren van Sem, kwam één van de artsen terugrennen. “We gaan nú bloed prikken, testen op ammoniak!” riep ze.

    De ammoniakwaardes waren hoog en binnen een uur lag Sem in een ambulance naar Groningen. Daar kwam hij op de IC, aangesloten aan wel meer dan 20 medicijnpompen en een dialyseapparaat. Dat was heftig maar het gaf ook hoop: er is wat aan te doen!"

    De diagnose van Sem had gevolgen in de hele familie

    "Sem en ik kregen beide de diagnose OTC. En waarschijnlijk had mijn zus het ook, en is ze daaraan overleden. Mijn moeder bleek het ook te hebben. Die was heel vaak ziek maar kan dat nu redelijk stabiel houden door goed op haar dieet te letten. Achteraf gezien had mijn oma het ook, en mijn overgrootoma… en een aantal van haar kinderen stierven de wiegendood. Misschien was dat ook wel OTC. "

    Wil je de rest van dit verhaal lezen? Kijk dan in ons tijdschrift WISSELSTOF